Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni im. Jerzego Habera PAN w Krakowie – maj 2026

Dnia 15 maja 2025 w Instytucie Katalizy i Fizykochemii Powierzchni odbyło się II Sympozjum Krakowskiego Interdyscyplinarnego Centrum Naukowego „KrakInCeN”, w których wzięło ponad 120 uczestników. W czasie sympozjum wygłoszonych zostało 12 referatów ilustrujących najważniejsze kierunki badań w poszczególnych jednostkach ze wskazaniem istniejących i przyszłych dróg współpracy międzyinstytucjonalnej. W konkursie wyłoniono logo Centrum.

Centrum jest strukturą poziomą, powstałą samorzutnie, bez ustawowych nakazów w celu poszerzenia współpracy pomiędzy jednostkami PAN znajdującymi się na terenie Krakowa. Za motto powstania Centrum można uznać słowa Izaaka Newtona: ludzie budują za dużo murów, a za mało mostów.

Trzonem Centrum było porozumienie z roku 2011 pomiędzy Instytutem Fizyki Jądrowej, Instytutem Farmakologii oraz Instytutem Katalizy i Fizykochemii Powierzchni podpisane przez ówczesnych dyrektorów profesorów: Marka Jeżabka, śp. Krzysztofa Wędzonego i Małgorzatę Witko. Błyskawicznego do struktury dołączyło Centrum Onkologii Instytutu im. Marii Skłodowskiej-Curie Oddział w Krakowie oraz Instytut Botaniki, a Centrum przyjęło nazwę Interdyscyplinarne Centrum Nauk Fizycznych, Chemicznych, Medycznych i Biologicznych – ICNFCMB).

Obecnie skład Centrum wchodzi 11 jednostek i jedna z poza tej grupy, a z racji poszerzenia tematyki Centrum przyjęło nazwę Krakowskiego Interdyscyplinarnego Centrum Naukowego „KrakInCeN.  Obecni członkowie Centrum (z datami przystąpienia) to: Instytut Farmakologii im. Jerzego Maja PAN, Instytut Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN, Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni im. Jerzego Habera PAN, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytutu Badawczy Oddział w Krakowie, Instytut Botaniki im. Władysława Szafera PAN (od 12 października 2016 r.), Instytut Metalurgii i Inżynierii Materiałowej im. Aleksandra Krupkowskiego PAN (od 30 października 2024 r.), Instytut Fizjologii Roślin PAN (od 16 maja 2025 r.), Instytut Języka Polskiego PAN (od 16 maja 2025 r.), Instytut Mechaniki Górotworu PAN (od 16 maja 2025 r.), Instytut Ochrony Przyrody PAN (od 16 maja 2025 r.), Instytut Systematyki i Ewolucji Zwierząt PAN (od 16 maja 2025 r.), Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN (od 6 października 2025 r.).

Trafną metaforą współpracy pomiędzy instytutami obok cytowanych słów Newtona wskazał w swoim referacie prof. Wojciech Kwiatkowski (IFJ) przywołując most, jako istotny łącznik przeszłości z teraźniejszością i teraźniejszości z przyszłością. Mosty nie tylko pozwalają na bezpośrednią komunikację umożliwiając przejście na wymagany brzeg, ale również często skracają wielokrotnie czas przeprawy.  Inspirują artystów przyciągając wzrok, przekraczając je znajdujemy czas na chwilę refleksu nad otaczającą naturą. Są długie lub krótsze, całkiem proste lub o konstrukcjach coraz bardziej złożonych, wieloprzęsłowych i wielopoziomowych. Istotna jest integracja różnych form ich funkcji, w tym transportu (wymiany)

Wykazana w referatach współpraca pomiędzy jednostkami należącymi do różnych dziedzin naukowych (nauki humanistyczne, inżynieryjno-techniczne, nauk medyczne i nauki o zdrowiu, nauk rolniczych, społecznych, nauk ścisłych i przyrodniczych, czy sztuki) znajduje się oczywiście na różnym etapie, z zaangażowaniem rozmaitych sił i środków. Ważna jest chęć i perspektywa współdziałania, dzielenie się pomysłami i aparaturą, wspólne interdyscyplinarne granty, a także wszechstronne nauczanie i kształcenie młodzieży.

Małgorzata Witko

Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni im. Jerzego Habera PAN w Krakowie – październik 2025

Zespół prof. Macieja Guzika z Instytutu Katalizy i Fizykochemii Powierzchni im. Jerzego Habera PAN opracował przełomową metodę syntezy biodegradowalnych polimerów. Technologia ta została już skomercjalizowana – know-how trafiło do argentyńskiej firmy Bionbax, która uruchomiła fabrykę produkującą bioplastiki na skalę światową. To doskonały przykład, jak badania naukowe mogą przechodzić z laboratoriów bezpośrednio do przemysłu, przynosząc korzyści gospodarce i środowisku.
https://www.youtube.com/watch?v=IhZn_KDoEic

Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni im. Jerzego Habera PAN w Krakowie – czerwiec 2025

Podczas gali w Warszawie dr Agnieszka Wojtkiewicz odebrała wyróżnienie w konkursie Eureka! DGP Odkrywamy Polskie Wynalazki 2025, organizowanym przez Dziennik Gazeta Prawna pod patronatem Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, Polską Akademię Nauk oraz przy wsparciu Mecenasa Polskiej Nauki Poloharma za wynalazek: Odwodniona pochodna diterkarpokarolu, sposób jej wytwarzania na drodze enzymatycznej oraz zastosowanie. Pod kierownictwem dr Agnieszki Wojtkiewicz zespół w składzie: Maciej Szaleniec, Maciej Guzik, Justyna Prajsner, Tomasz Witko, Olga Adamczyk, Daria Solarz-Keller, Gabriela Oleksy opracował sposób otrzymywania związku chemicznego, który w badaniach wykazuje silne działanie przeciwnowotworowe, a jednocześnie jest tworzony w sposób przyjazny środowisku, z użyciem enzymów i naturalnych surowców. To może być krok w stronę bezpieczniejszej i bardziej skutecznej terapii przeciwnowotworowej.

Instytut Katalizy i Fizykochemii Powierzchni im. Jerzego Habera PAN w Krakowie – czerwiec 2025

Dr Kalyana Vaida, będący członkiem zespołu prof. Barbary Jachimskiej, zdobył nagrodę za najlepszy poster, wygłosił prezentację flash wybraną przez FEBS OpenBio, a także otrzymał nagrodę Trans-YTF Award na konferencji Biological Surfaces and Interfaces, która odbyła się w Sant Feliu de Guíxols w Hiszpanii